تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )
110
تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )
روز و بعضى ديگر بيست و يك سال و پنج ماه و هيجده روز گفتهاند . تاريخ حيره پس از آنكه عمرو بن امرئ القيس البدء بن عمرو بن عدىّ در زمان شاپور پسر شاپور بمرد ، شاپور ، به روايت هشام ، جاى او را به اوس بن قلّام داد . اين مرد از عمالقه « 1 » و از فرزندان عمرو بن عمليق بود . پس جحجبي بن عتيك بن لخم « 2 » بر او بشوريد و او را بكشت . مدّت كاردارى اوس پنج سال بود و كشته شدن او در زمان بهرام پسر شاپور ذو الاكتاف روى « 3 » داد . پس از او جانشين او امرؤ القيس البدء بن امرئ القيس البدء « 4 » بن عمرو گرديد و بيست و پنج سال بر اين كار بماند و مرگش
--> دستدرازى كند تا مبادا تجاوز و دستدرازى به شاه سنّت گردد ، تقريبا خود گوينده را متّهم مىسازد . فتنه و كشمكشى كه درست پس از مرگ اين پادشاه بر سر جانشينى او روى داد اين عقيده را تأييد مىكند . به گفتهء بيرونى ( ص 33 و 45 ) يزدگرد آخرين كسى بود كه سال ايرانى را با دو ماه كبيسه دوباره بر سر جاى نخستين خود برگردانيد ؛ و اين كار به دست يزدگرد موبد از اهل هزار ، موضعى نزديك استخر ، انجام يافت . ( 1 ) - آنچه عربها دربارهء عمالقه مىگويند يا از تورات گرفتهاند و يا به آن بسته و ساختهاند . نام عمالقه در واقع سالها پيش از تولّد مسيح از ميان رفته بوده است . در اغانى ( ج 2 ، ص 18 ) اين اوس را از قبيلهء حارث بن كعب مىداند ( به غير از اين ، نسبنامه تقريبا به همان صورتى است كه در حمزه ص 101 ديده مىشود ) . خانوادهء اوس در حيره بماند . اسقفى كه در حدود سال 580 مبلغ لازم را براى به دست آوردن تاج و تخت به نعمان آخر داد از اين خانواده بوده است ( اغانى ج 2 ص 26 ) . ( 2 ) - به گفتهء حمزه ( ص 101 ) اين شخص هم از عمالقه و از خانوادهء بنو فاران بود . ( 3 ) - علّت انقطاع موقّت خاندان لخمى و چگونگى واقعى اين اوضاع معلوم نيست . چنين چيزها در زمان شاپور دوّم به سختى ممكن بود اتّفاق بيفتد . شايد سالهاى سلطنت امرؤ القيس و يا نعمان را بيش از حدّ بالا بردهاند و اين فتنهها در زمان فترت پس از مرگ شاپور دوّم اتّفاق افتاده است . ( 4 ) - اينكه هر دو امرؤ القيس به لقب « البدء يا البدى - نخستين ملقّب بودهاند